Inslagen
In de laatste eeuwen is niemand in de wereld gewond of gedood, maar in het verre verleden moeten grote meteorieten op Aarde zijn ingeslagen. Inslagkraters verweren op Aarde snel door wind en regen, maar nu zijn er ongeveer 70 ontdekt. De best bewaarde en veruit bekenste krater ligt in Arizona.
Als een meteoriet met grote kracht inslaat, vindt een enorme explosie plaats, waarbij een krater ontstaat en de meteoriet zelf grotendeels wordt vernietigd. Een zeer grote meteoriet zou een enorme stofmassa de atmosfeer inbrengen en ook gigantisch grote branden veroorzaken. Misschien stierven de dinosaurussen en vele andere dieren 65 miljoen jaar geleden uit na een dergelijke meteorietinslag in het huidige Mexico.
Meteorieten vinden is, 
zolang je ze niet zien neerkomen, erg moeilijk. Sinds 1969 zoekt men vooral in Antarctica naar meteorieten. Daar zijn er duizenden verzameld. meer dan in de hele rest van de wereld. Ze worden traag meegevoerd door het schuivende ijs. Lang geleden neergekomen meteorieten liggen daarom opgehoopt op bepaalde punten, waar ze afsteken tegen de witte bodem.
Meteor Crater in Arizona
Een meteoriet van meer dan 10 000 ton vormde zo'n 50 000 jaar geleden deze 1200 meter brede krater in het huidige Arizona. De meteoriet werd grotendeels vernietigd bij de explosie, maar rond de krater is 18 ton aan deeltjes van een ijzermeteoriet teruggevonden.
Meteoren en meteorieten
Op elke donkere en heldere nacht kun je 'vallende sterren' zien die langs de nachthemel schieten. In feite zijn die lichtsporen niet van sterren, maar worden ze veroorzaakt door meteoren. Het lichtende spoor aan de hemel ontstaat doordat een stukje ruimtestof met hoge snelheid de ruimte invliegt en daar op zo'n 90 kilometer hoogte verbrandt. De meeste stofdeeltjes zijn zo groot als zandkorrels, maar wat korreliger van structuur. Grotere stukken verbranden niet helemeel en bereiken de grond. Ruimtestenen die op Aarde inslaan zijn meteorieten.
Waar komen ze vandaan?
De ruimte tussen de planeten is bezaaid met steenachtig materiaal, van microscopisch kleine stofdeeltjes tot flinke rotsblokken en verdwaalde asteroïden. De Aarde wordt voortdurend gebombardeerd door deze stukjes en stukken ruimte-afval, die meteoroïden worden genoemd. Als een meteoroïde kleiner is dan een zandkorrel en niet groter dan een kiezelsteen, dan verbrandt hij in de atmosfeer. Zeer fijn stof en wat grotere grotere stenen kunnen het oppervlek van de Aarde bereiken. Jaarlijks belandt zo'n 10 000 ton aan stofdeeltjes, of micrometeorieten, op Aarde. Hoeveel grotere meteorieten er inslaan, is onbekend, omdat de meeste niet worden teruggevonden.
Van kometen afkomstige stofdeeltjes zorgen voor regelmatig terugkerende meteorenregens. Intussen hebben sterrenkundigen ontdekt welke kometen hiervoor verantwoordelijk zijn. Zo worden twee jaarlijkste regens veroorzaakt door de komeet van Halley: de Orioniden in oktober en de Eta Aquariden in begin mei.
Veel meteorieten stammen oorspronkelijk waarschijnlijk uit de asteroïdengordel. Sterrenkundigen weten dit omdat ze het zonlicht namelijk op eenzelfde manier weerkaatsen als asteroïden dat doen. Een klein aantal teruggevonden meteorieten is afkomstig van Mars en de Maan. Ze werden vermoedelijk de ruimte ingeslingerd na een grote inslag op deze hemellichamen.
Belangrijke meteorenregens
Quadrantiden: 3-4 januari
Eta Aquariden: 4-6 mei
Perseïden: 12 augustus
Delta Aquariden: 29 juli-6 augustus
Orioniden: oktober
Geminiden: 13-14 december
Asteroïden
Naast de grote planeten in ons zonnestelsel draaien er vele duizende steenbrokken rond de Zon. Dit zijn asteroïden ofwel mini-planeten. Zonder telescoop zijn ze echt te klein om te worden waargenomen. Ceres werd in 1801 als eerste ontdekt en is, met een doorsnee van 975 kilometer, veruit de grootste. De kleinste asteroïden zijn nog geen kilometer in doorsnee. De meeste asteroïden draaien rond de Zon in de zogeheten astero?dengordel tussen de banen van Jupiter en Mars. enkele astero?den zijn in andere, meestal langwerpige elliptische banen geland. Sommige van deze kunnen heel dichtbij de Aarde komen.
Brokken steen en metaal
De astero?den zijn kleine brokken die overblijfselen zijn van de vorming van het zonnestelsel. Met zijn allen bevatten de asteroïden nog geen duizendste van de hoeveelheid van de massa van de Aarde. Na Ceres zijn Pallas en Vesta, met de diameters van iets meer dan 500 kilometer, de grootste asteroïden. Ruimtevaartuigen hebben dichtbij-opnames gemaakt van de drie kleine asteroïden Gaspra, Ida en Mathilde. Het zijn ongelijkmatig gevormde rotsblokken vol inslagkraters van kleinere stenen.
Niet alle asteroïden zijn echter van hetzelfde materiaal. De meeste zijn donker en dof, maar enkele glanzen. Sommige asteroïden zijn van lichtgekleurd gesteente, en de sterkst glanzende bestaan vooral uit metaal. het metaal was waarschijnlijk afkomstig uit de kern van een kleine planeet die in de asteroïdengordel ontstond en daar op een gegeven moment weer was stukgeslagen.
Asteroïden kunnen dicht langs de Aarde scheren. In 1994 passeerde een brok steen met een doorsnee van ongeveer tien meter de Aarde op nog geen 105 000 kilometer afstand, nog geen derde van de afstand Aarde-Maan.
Een van de vreemdste asteroïden bevindt zich in het buitenste van het zonnestelsel. Chiron, die werd ontdekt in 1977, volgt een baan tussen de planeten Jupiter en Uranus. In 1998 werd Chiron opeens veel helderder. Hij bleek te worden omgeven door een van zijn oppervlak afkomstige wolk gas en stof, die leek op de staart van een komeet. Astero?den en kometen lijken sterk op elkaar, alleen bevatten kometen veel ijs. Chiron lijkt het midden te houden tussen een asteroïde en een komeet. er zijn verschillende andere asteroïden ontdekt in soortgelijke banen als die van Chiron. Deze asteroïden worden centauren genoemd. Geen enkele ervan is echter, zoals Chiron helderder geworden.
Door Bert Carrein | Geplaatst op 2007-01-01 | Laatst gewijzigd op 2007-12-08
| Bekijk reacties (0) |
| Er werden nog geen reacties toegevoegd. |
