desterren.net

Superzware zwarte gaten die tegen de hen omringende materieschijf in draaien, produceren sterkere straalstromen dan meedraaiende zwarte gaten. Dat blijkt uit onderzoek door sterrenkundigen van een aantal Amerikaanse instituten. De zwarte gaten in de kernen van sterrenstelsels bevatten vele miljoenen zonsmassa's aan materie. Het gas en stof dat zij ui...
Lees meer »

In deze spectaculaire nieuwe afbeelding van het nabije spiraalstelsel M 81, gemaakt met behulp van de Hubble Ruimtetelescoop, kan men individuele sterren onderscheiden. Deze prestatie is vergelijkbaar met die van Edwin Hubble, wiens historische opnamen met de Mt.Wilson 100-inch Hooker Telescoop in de jaren '20 het naburige melkwegstelsel M 31 oplosten i...
Lees meer »

Zuid-Koreaanse sterrenkundigen hebben het bestaan aangetoond van bolvormige sterrenhopen die tussen sterrenstelsels rondzwerven. Dat blijkt uit nauwkeurige analyse van opnamen van de zogeheten Virgocluster, een verzameling van duizenden sterrenstelsels op een afstand van 50 tot 60 miljoen lichtjaar. Tot op een afstand van 5 miljoen lichtjaar van het cent...
Lees meer »

Op afbeeldingen in zichtbaar licht kan men meer dan duizend melkwegstelsels vinden binnen een volume met een diameter van ongeveer 20 miljoen lichtjaar in de rijke Coma Cluster van Melkwegstelsels. Maar infrarode opnamen van de Coma Cluster werden onlangs gebruikt om nog eens duizenden toe te voegen aan deze stelseltelling in de vorm van tot nog toe onontdek...
Lees meer »

De Leidse sterrenkundige prof. dr. M. (Marijn) Franx is één van de vier Spinoza­premiewinnaars die NWO vandaag bekendmaakte. Franx is hoogleraar astronomie aan de Leidse Sterrewacht en onderzoekt de vorming en evolutie van sterrenstelsels. De Spinozapremie is onderscheiding in de wetenschap. Iedere laureaat ontvangt een subsidie van twe...
Lees meer »

Voor het eerst zijn vijf Nederlandse antennestations van de in aanbouw zijnde radiotelescoop LOFAR verbonden met drie stations in Duitsland. Het resultaat is een gedetailleerde opname van een quasar ­ de actieve kern van een ver sterrenstelsel. LOFAR bestaat uit een groot aantal antennes die laagfrequente radiostraling uit het heelal opvangen. Uitein...
Lees meer »

Over het hart van de Virgo Cluster van Melkwegstelsels hangt een ketting van melkwegstelsels die bekend staat als Markarian's Ketting. Prominent in Markarian's Ketting zijn deze twee in gravitationele wisselwerking verkerende melkwegstelsels, NGC 4438 (links) en NGC 4435 — tesamen ook bekend als De Ogen. Op een afstand van ongeveer 50 mil...
Lees meer »

Middenin dit scherpe hemellandschap lijkt Centaurus A een fantastische warboel van oude gelige sterren, jonge blauwe sterclusters, en imposante donkere stofbanen. Dit eigenaardige elliptische stelsel, met een afmeting van meer dan 60.000 lichtjaar, lijkt het resultaat te zijn van een botsing van twee verder normale melkwegstelsels. Het overgebleven kosmi...
Lees meer »

Een internationaal team van sterrenkundigen heeft met de infraroodsatelliet Spitzer twee bijzondere quasars ontdekt. Anders dan bijna al hun soortgenoten zijn de beide verre objecten vrij van stof. Quasars zijn de heldere kernen van jonge sterrenstelsels, waar het in de begintijd van het heelal van wemelde. In zo'n kern schuilt een honderden miljoen...
Lees meer »

Grootse spiraalstelsels lijkt vaak alle eer toe te komen. Hun nieuwgeboren, heldere, blauwe sterclusters langs hun sierlijke, symmetrische spiraalarmen trekken gegarandeerd de aandacht. Maar kleine, onregelmatige stelsels vormen ook sterren — zoals NGC 4449, op een afstand van circa 12 miljoen lichtjaar. Om precies te zijn bewijst deze haarscherpe ...
Lees meer »

Britse wetenschappers hebben een methode ontwikkeld om computers het verschil te laten zien tussen het ene soort sterrenstelsel en het andere. De betrouwbaarheid ervan is verrassend groot. Er zijn miljarden sterrenstelsels in het heelal, in allerlei soorten en maten. Deze stelsels kunnen ruwweg in drie categorieën worden ingedeeld: elliptische, spir...
Lees meer »

Een jonge sterrenkundige uit Nederland is er bij het maken van haar eindwerk in geslaagd om vast te leggen hoe een "superzwaar" zwart gat uit een sterrenstelsel gesleurd wordt. Op de beelden van Marianne Heida is het maar een klein puntje, maar mogelijk heeft ze een enorm zwart gat ontdekt dat aan meer dan één miljoen kilometer per...
Lees meer »

Dit zijn melkwegstelsels in de Hercules Cluster, een archipel van "eiland universi" op slechts 500 miljoen lichtjaar afstand. Deze cluster, ook bekend als Abell 2151, barst van de gas- en stofrijke, stervormende spiraalstelsels, maar telt relatief weinig elliptische stelsels, die maar heel weinig gas en stof en de bijbehorende pasgeboren sterren be...
Lees meer »

Sterrenstelsels zijn normaal gesproken vrij "sociaal" want ze hangen rond in groepen en gaan ook vaak in interactie met elkaar. Maar sommige sterrenstelsels lijken daar niet - of niet meer - aan mee te doen, zo blijkt uit een foto van de Hubble Ruimtetelescoop en is meegedeeld door het Hubble Informatiecentrum in Garching. De Amerikaans-Europese...
Lees meer »

Wat is de grootst bekende structuur? Het antwoord op die vraag hangt er misschien van af hoe je "structuur" definieert. Een samenscholing van een enorm aantal melkwegstelsels die bekend staat als de Sloan Grote Muur werd ontdekt in de Sloan Digital Sky Survey en is een goede kandidaat. De Sloan Grote Muur is te zien in deze digitaal gereconstru...
Lees meer »

De Japanse röntgensatelliet Suzaku heeft een grote hoeveelheid metalen opgespoord in het hete gas tussen de sterrenstelsels van de zogeheten Perseuscluster. Het gaat daarbij om chroom en mangaan - ook in gasvorm welteverstaan. Het is voor het eerst dat deze beide metalen in een cluster van sterrenstelsels zijn ontdekt. In het deel van de cluster dat...
Lees meer »

Sterren, gas en stof strekken zich uit over meer dan 75.000 lichtjaar en vormen een kosmische verbinding tussen de twee melkwegstelsels die samen het eigenaardige paar vormen dat gecatalogiseerd staat als Arp 87. Deze verbinding is een sterke aanwijzing dat deze twee enorme stersystemen elkaar zó dicht zijn gepasseerd dat ze sterke getijdekrach...
Lees meer »

Uit waarnemingen met de Hubble-ruimtetelescoop blijkt dat het nabije sterrenstelsel NGC 2976 al miljoenen jaren bijna geen nieuwe sterren meer produceert. Dat heeft een eenvoudige oorzaak: het bouwmateriaal voor nieuwe sterren is op. NGC 2976 is een sterk verstoord spiraalstelsel dat deel uitmaakt van een groep stelsels in het sterrenbeeld Grote Beer. De...
Lees meer »

Het merkwaardige 'uitsteeksel' dat het sterrenstelsel Arp 192 op een opname uit 1964 vertoont, blijkt niet bij dat stelsel te horen. Uit nader onderzoek blijkt dat het uitsteeksel het lichtspoor van een toevallig op de voorgrond passerende planetoïde was. Arp 192 maakt deel uit van de atlas van merkwaardig gevormde sterrenstelsels, die de ster...
Lees meer »

In het midden van een reusachtig sterrenstelsel zit vaak een enorm zwart gat. Maar vormt dat zwarte gat zich geleidelijk in het stelsel, of trekt het gat juist een sterrenstelsel aan? Waarnemingen van een eenzaam zwart gat wijzen naar de tweede optie. Quasar HE450-295 is een eenzame zonderling. Hoewel hij niet erg lijkt te verschillen van de andere superh...
Lees meer »