desterren.net

Sterrenstelsels zijn normaal gesproken vrij "sociaal" want ze hangen rond in groepen en gaan ook vaak in interactie met elkaar. Maar sommige sterrenstelsels lijken daar niet - of niet meer - aan mee te doen, zo blijkt uit een foto van de Hubble Ruimtetelescoop en is meegedeeld door het Hubble Informatiecentrum in Garching. De Amerikaans-Europese...
Lees meer »

Wat is de grootst bekende structuur? Het antwoord op die vraag hangt er misschien van af hoe je "structuur" definieert. Een samenscholing van een enorm aantal melkwegstelsels die bekend staat als de Sloan Grote Muur werd ontdekt in de Sloan Digital Sky Survey en is een goede kandidaat. De Sloan Grote Muur is te zien in deze digitaal gereconstru...
Lees meer »

De Japanse röntgensatelliet Suzaku heeft een grote hoeveelheid metalen opgespoord in het hete gas tussen de sterrenstelsels van de zogeheten Perseuscluster. Het gaat daarbij om chroom en mangaan - ook in gasvorm welteverstaan. Het is voor het eerst dat deze beide metalen in een cluster van sterrenstelsels zijn ontdekt. In het deel van de cluster dat...
Lees meer »

Sterren, gas en stof strekken zich uit over meer dan 75.000 lichtjaar en vormen een kosmische verbinding tussen de twee melkwegstelsels die samen het eigenaardige paar vormen dat gecatalogiseerd staat als Arp 87. Deze verbinding is een sterke aanwijzing dat deze twee enorme stersystemen elkaar zó dicht zijn gepasseerd dat ze sterke getijdekrach...
Lees meer »

Uit waarnemingen met de Hubble-ruimtetelescoop blijkt dat het nabije sterrenstelsel NGC 2976 al miljoenen jaren bijna geen nieuwe sterren meer produceert. Dat heeft een eenvoudige oorzaak: het bouwmateriaal voor nieuwe sterren is op. NGC 2976 is een sterk verstoord spiraalstelsel dat deel uitmaakt van een groep stelsels in het sterrenbeeld Grote Beer. De...
Lees meer »

Het merkwaardige 'uitsteeksel' dat het sterrenstelsel Arp 192 op een opname uit 1964 vertoont, blijkt niet bij dat stelsel te horen. Uit nader onderzoek blijkt dat het uitsteeksel het lichtspoor van een toevallig op de voorgrond passerende planetoïde was. Arp 192 maakt deel uit van de atlas van merkwaardig gevormde sterrenstelsels, die de ster...
Lees meer »

In het midden van een reusachtig sterrenstelsel zit vaak een enorm zwart gat. Maar vormt dat zwarte gat zich geleidelijk in het stelsel, of trekt het gat juist een sterrenstelsel aan? Waarnemingen van een eenzaam zwart gat wijzen naar de tweede optie. Quasar HE450-295 is een eenzame zonderling. Hoewel hij niet erg lijkt te verschillen van de andere superh...
Lees meer »

Dit scherpe, groothoek vergezicht door een telescoop onthult melkwegstelsels die voorbij de sterren nabij de noordgrens van het hoogvliegende sterrenbeeld Pegasus lijken te zijn uitgestrooid. Prominent rechtsboven is NGC 7331. Op een afstand van slechts 50 miljoen lichtjaar is dit grote spiraalstelsel één van de helderder stelsels di...
Lees meer »

Het heelal raakt langzaam uitgeput. Sterren komen geleidelijk zonder brandstof te zitten, en sterrenstelsels storten ineen tot zwarte gaten. Maar hoe ver is dit proces gevorderd? Volgens Australische onderzoekers aanzienlijk verder dan tot nog toe werd gedacht. Dat blijkt uit hun berekeningen van de zogeheten entropie - een maat voor de wanorde - van het hee...
Lees meer »

Kan een gaswolk een melkwegstelsel opeten? Het komt er niet eens in de buurt. Het vreemd uitziende 'monster' in het midden van bovenstaande foto is een gaswolk die bekend staat als een zogenaamde komeetvormige globule. Deze globule is echter opengebarsten. Komeetvormige globulen worden gekenmerkt door een stoffige kop en langgerekte staart. Dez...
Lees meer »

Het grote en mooie spiraalstelsel M 81 is te vinden in het noordelijke sterrenbeeld Ursa Maior (Grote Beer). In M 81, één van de helderste melkwegstelsels aan de nachthemel van planeet Aarde, ontplofte ook de op één na helderste supernova die in moderne tijden werd gezien. Deze subliem gedetailleerde opname onthult zijn helder...
Lees meer »

De energierijkste deeltjes in het heelal — de zogeheten kosmische straling — zijn grotendeels afkomstig van exploderende sterren en van krachtige 'sterrenwinden'. Dat blijkt uit nieuwe resultaten van de VERITAS-gammatelescoop die op 1 november gepubliceerd zijn in de online-versie van het Britse weekblad Nature en uit metingen van de Am...
Lees meer »

Als je nog een mooie kerstkaart zoekt voor de naderende feestdagen: hier is hij dan, een prachtige opname gemaakt door de vernieuwde Hubble ruimtetelescoop. Deze afbeelding die honderden briljante, blauwe sterren op de gevoelige plaat heeft vastgelegd biedt een ongelofelijk uitzicht op een stervormingsgebied in de Grote Magelhaense Wolk. Het stervormingsg...
Lees meer »

Wat was er eerder, het sterrenstelsel of het zwarte gat? Die kip-of-ei-vraag voor astronomen lijkt nu beantwoord. Uit recente opnamen met de extreem grote telescoop van de ESO (Europese Zuidelijke Sterrenwacht) in Chili blijkt dat zwarte gaten wellicht hun eigen sterrenstelsel bouwen. Dat meldt de Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie. Een zwart ga...
Lees meer »

De Hubble-ruimtetelescoop heeft beelden genomen van enkele van de oudste melkwegstelsels, die nooit eerder werden geobserveerd, dankzij een nieuwe infraroodcamera die recent werd geïnstalleerd door astronauten van de NASA. Dat berichtten Britse wetenschappers op de website van de Koninklijke Astronomische Genootschap. De breedveldcamera ("Wide ...
Lees meer »

Waarom ziet het Sombrerostelsel er uit als een hoed? Ondermeer vanwege de ongebruikelijk grote en uitgestrekte centrale verdikking (bulge) van sterren in de Sombrero, en vanwege de donkere prominente stofbanden in een schijf die we bijna van opzij (edge-on) bezien. Miljarden oude sterren zijn gezamelijk verantwoordelijk voor de diffuse gloed van de uitge...
Lees meer »

Wat doet het Sigaarstelsel oplichten? M 82, zoals dit stelsel ook bekend staat, werd door een recente passage langs het grote spiraalstelsel M 81 grondig door elkaar geschud. Dat verklaart echter niet geheel wat de bron van het rood opgloeiende, naar buiten toe expanderende gas is. Recent bewijs toont aan dat dit gas uit het stelsel wordt geblazen door de ge...
Lees meer »

De penetrerende infraroodcamera's aan boord van de Spitzer Ruimtetelescoop registreerden in februari 2004 deze verrassende blik op wat zich diep binnenin Centaurus A, het dichtstbijzijnde actieve melkwegstelsel, schuil houdt. Met een doorsnede van ongeveer 1000 lichtjaar is deze verwrongen kosmische stofwolk, met de ogenschijnlijke vorm van een parallel...
Lees meer »

Een internationaal team van astronomen, onder wie de in Leiden werkzame dr. Hongsheng Zhao heeft een onverwacht verband gevonden tussen de raadselachtige donkere materie en de zichtbare sterren in sterrenstelsels. Deze ontdekking laat een tot dusver onbekende kant van de donkere materie zien, die verstrekkende gevolgen kan hebben, en zelfs tot herziening van...
Lees meer »

Met de Amerikaanse röntgensatelliet Chandra is een cluster van sterrenstelsels ontdekt op een afstand van 10,2 miljard lichtjaar. Daarmee is deze cluster, die de aanduiding JKCS041 draagt, ruimschoots de verste die tot nog toe is waargenomen. De vorige recordhouder staat bijna een miljard lichtjaar 'dichterbij'. Volgens de bestaande inzich...
Lees meer »