desterren.net

Superzware zwarte gaten die tegen de hen omringende materieschijf in draaien, produceren sterkere straalstromen dan meedraaiende zwarte gaten. Dat blijkt uit onderzoek door sterrenkundigen van een aantal Amerikaanse instituten. De zwarte gaten in de kernen van sterrenstelsels bevatten vele miljoenen zonsmassa's aan materie. Het gas en stof dat zij ui...
Lees meer »

Zwarte gaten, dat is het centrale thema van de opendeurdagen van Volkssterrenwacht Urania van vrijdag 10 tot en met zondag 12 september. Via een thematentoonstelling besteden we aandacht aan zwarte gaten en de komende gedeeltelijke zonsverduistering van 4 januari 2011. Naar jaarlijkse traditie kunnen bezoekers ook een kijkje nemen in het kijkerbouwatelier, h...
Lees meer »

Astronomen van de Universiteit van Amsterdam hebben ontdekt dat de röntgenstraling die het zwarte gat in de dubbelster XTE J1550-564 uitzendt, soms wordt gedomineerd door de jet (de snelle straalvormige gasstroom die uit het zwarte gat komt) en niet door de accretieschijf. Dit opmerkelijke resultaat komt niet overeen met het heersende idee dat de r&...
Lees meer »

Met de VTL-telecoop in Chili hebben Europese astronomen voor het eerst aangetoond dat er een magnetar is voortgekomen uit een ster die zeker veertig keer zo zwaar was als onze Zon. Dit strijdt met bestaande theorieën over sterrenevolutie en roept de fundamentele vraag op hoe zwaar een ster nu echt moet zijn om een zwart gat te worden, zo heeft de Europe...
Lees meer »

Middenin dit scherpe hemellandschap lijkt Centaurus A een fantastische warboel van oude gelige sterren, jonge blauwe sterclusters, en imposante donkere stofbanen. Dit eigenaardige elliptische stelsel, met een afmeting van meer dan 60.000 lichtjaar, lijkt het resultaat te zijn van een botsing van twee verder normale melkwegstelsels. Het overgebleven kosmi...
Lees meer »

Een internationaal team van sterrenkundigen heeft met de infraroodsatelliet Spitzer twee bijzondere quasars ontdekt. Anders dan bijna al hun soortgenoten zijn de beide verre objecten vrij van stof. Quasars zijn de heldere kernen van jonge sterrenstelsels, waar het in de begintijd van het heelal van wemelde. In zo'n kern schuilt een honderden miljoen...
Lees meer »

Dit uitgestrekte, 1° wijde, uitzicht door een telescoop kijkt langs het vlak van ons Melkwegstelsel in de richting van het nevelrijke sterrenbeeld Cygnus, de Zwaan. Het is gecentreerd op een helder waterstofemissiegebied, dat in de catalogus uit 1959 die werd opgesteld door sterrenkundige Steward Sharpless staat opgetekend als Sh2-101. Op een afstand...
Lees meer »

Een jonge sterrenkundige uit Nederland is er bij het maken van haar eindwerk in geslaagd om vast te leggen hoe een "superzwaar" zwart gat uit een sterrenstelsel gesleurd wordt. Op de beelden van Marianne Heida is het maar een klein puntje, maar mogelijk heeft ze een enorm zwart gat ontdekt dat aan meer dan één miljoen kilometer per...
Lees meer »

In het primitieve universum, in het eerste miljard jaar na de Big Bang, zouden actieve zwarte gaten in het centrum van sterrenstelsels, of quasars, zeer snel zijn gegroeid, aldus het jongste nummer van het wetenschapsblad Nature. "Quasars zijn sterrrenstelsels in een zeer vroeg stadium, een soort babysterrenstelsels", aldus astrofysica Marianne...
Lees meer »

Astronomen hebben aanwijzingen gevonden dat sommige supernova's een extra zetje krijgen van nieuw ontstane zwarte gaten, zo heeft de NASA meegedeeld. De exploderende sterren stoten deeltjesbundels uit aan meer dan de helft van de lichtsnelheid. Typische supernova's spuwen materie aan ongeveer drie procent van de lichtsnelheid uit. Tevoren was ge...
Lees meer »

In het midden van een reusachtig sterrenstelsel zit vaak een enorm zwart gat. Maar vormt dat zwarte gat zich geleidelijk in het stelsel, of trekt het gat juist een sterrenstelsel aan? Waarnemingen van een eenzaam zwart gat wijzen naar de tweede optie. Quasar HE450-295 is een eenzame zonderling. Hoewel hij niet erg lijkt te verschillen van de andere superh...
Lees meer »

Het heelal raakt langzaam uitgeput. Sterren komen geleidelijk zonder brandstof te zitten, en sterrenstelsels storten ineen tot zwarte gaten. Maar hoe ver is dit proces gevorderd? Volgens Australische onderzoekers aanzienlijk verder dan tot nog toe werd gedacht. Dat blijkt uit hun berekeningen van de zogeheten entropie - een maat voor de wanorde - van het hee...
Lees meer »

Astronomen hebben met ESO's Very Large Telescope een stellair zwart gat ontdekt in een ander sterrenstelsel, dat zich op veel grotere afstand bevindt dan eerder ontdekte stellaire zwarte gaten. Met een massa van vijftien keer die van de zon is dit ook het op een na zwaarste stellaire zwarte gat ooit gevonden. Het is verstrengeld met een ster die binnenk...
Lees meer »

Een enorme sterexplosie die in 2007 is waargenomen lijkt het laatste levensteken te zijn geweest van een van de zwaarste sterren in het heelal. Dat blijkt uit berekeningen die Israëlische sterrenkundigen in Nature publiceren. Onderzoek van het spectrum van de supernova, die bekend staat als SN 2007bi, wijst erop dat de ster op het moment van de ontp...
Lees meer »

Astronomen hebben met de VLT-supertelescoop in Chili op 6 miljoen lichtjaar van ons een zwart gat ontdekt dat daarmee het verst verwijderde ooit is. Bovendien is het met 15 keer de massa van onze Zon het tweede zwaarst gevonden zwart gat ooit, zo heeft de Europese Zuidelijke Sterrenwacht ESO donderdag bekendgemaakt. Het is verstrengeld met een ster die binne...
Lees meer »

Wat was er eerder, het sterrenstelsel of het zwarte gat? Die kip-of-ei-vraag voor astronomen lijkt nu beantwoord. Uit recente opnamen met de extreem grote telescoop van de ESO (Europese Zuidelijke Sterrenwacht) in Chili blijkt dat zwarte gaten wellicht hun eigen sterrenstelsel bouwen. Dat meldt de Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie. Een zwart ga...
Lees meer »

De afstand van de aarde tot een zwart gat in de nabijheid van het sterrenbeeld Zwaan is 'slechts' 7.800 lichtjaar, meldt ruimte-instituut SRON. De afstand is veel kleiner dan deskundigen eerder dachten, staat in The Astrophysical Journal. Een lichtjaar is ongeveer 9,46 biljoen kilometer. Een internationaal team van sterrenkundigen heeft de radio...
Lees meer »

Wat is er aan de hand in het centrum van spiraalstelsel NGC 1097? Niemand weet het zeker, maar waarschijnlijk is er een supermassief zwart gat bij betrokken. Materie die vanuit een balk van sterren naar binnen valt en gas dat over het centrum stroomt worden waarschijnlijk verhit door een extreem energetisch gebied rondom het centrale zwarte gat. V...
Lees meer »

De allereerste zwarte gaten die in het heelal ontstonden, in de eerste paar honderd miljoen jaar na de oerknal, waren op dieet: ze slokten relatief weinig materiaal uit hun omgeving op, waardoor ze nauwelijks groeiden. Dat blijkt uit gedetailleerde simulaties die uitgevoerd zijn met een krachtige supercomputer van het Stanford Linear Accelerator Center in Ca...
Lees meer »

De twee heldere bronnen in het midden van deze röntgen (blauw) / radio (roze) composietopname zijn rond elkaar draaiende supermassieve zwarte gaten, die de reusachtige radiobron 3C 75 van energie voorzien. De supermassieve zwarte gaten, omgeven door röntgenstraling uitzendend miljoenen graden heet gas en straalstromen (jets) van relativistische dee...
Lees meer »